هنرگردی بهاری/14
قدم زنان در باغ‌موزه نگارستان/ از تالار قلمدان تا عمارت کتابخانه

قصر يا باغ نگارستان بين سال‌هاي 1228-1222 هـ .ق. به فرمان فتحعلي‌شاه قاجار، با هدف ايجاد يک مرکز ييلاقي ـ حکومتي در خارج از دارالخلافه تهران  ساخته شد. به دليل وجود نقاشي‌ها و نگاره‌هاي متعددي از  فتحعلي‌شاه و درباريان او در ساختمان‌هاي مختلف، اين باغ به نگارستان شهرت يافت. اين قصر ـ باغ در روزگار اولية خود داراي وسعت زيادي بوده است، به گونه‌ای که طبق اسناد قاجاري دروازة جنوبي آن در ضلع شمالي ميدان بهارستان واقع بوده و از طرف شرق به دروازه شميران و از طرف غرب به خيابان صفي‌عليشاه منتهي مي‌شده است. در اين قصر ـ باغ عمارت‌ها و تالارهاي باشکوهي چون عمارت دلگشا،  تالار سلام، تالار قلمدان و چندين حوضخانه بر پا گرديده بود. باغ نگارستان رويدادهاي تاريخي ـ سياسي فراواني را به خود ديده است که از جمله مي‌توان به قتل دولتمرد آزادة ايراني ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني به دست محمدشاه و عوامل او اشاره کرد.

_MG_7664

_MG_7677
در سال 1284 هـ .ق.، با اجراي طرح توسعة شهري ناصرالدين شاه، باغ نگارستان وارد محدودة شهر تهران شد و با کاسته شدن از اهميت سياسي آن در اختيار مؤسسات فرهنگي مختلف قرار گرفت. در زمان سلطنت مظفرالدين شاه به تبعيت از اروپا نخستين مدرسة فلاحت به سرپرستي آقاي ((داشر)) و مدرسة صنايع مستظرفه به سرپرستي  نقاش معروف محمد غفاري ((کمال الملک)) در اين محل تأسيس شد. به سال 1307 خورشيدي اعتمادالدوله قراگوزلو، وزير فرهنگ ايران، باغ ‌نگارستان را به عنوان محل دائمي دارالمعلمين عالي در نظر گرفت. سپس نقشة ساختمان يک مدرسة عالي با رعايت سبک معماري ايراني ـ قاجاري و اصول مدرسه‌سازي توسط نيکلای مارکوف (معمار پناهندة روسي) در ضلع شمالي باغ نگارستان تهيه و اجرا شد. در اين مجموعة ده هزار متر مربعي، 164 اتاق و دو تالار بزرگ احداث شد. در سال 1311 خورشيدي دارالمعلمين عالي با تغيير نام خود به دانشسراي عالي به تربيت معلم براي مدارس جديد ايران پرداخت. در سال 1315 خورشيدي نيز عمارت بزرگ ديگري به عنوان کتابخانه در شمال شرقي باغ نگارستان بنا گرديد و پروين اعتصامي ـ شاعرة نامدار ـ به عنوان معاون اين کتابخانه مشغول به کار شد.

slide-image-2

_MG_7704
در طول بيش از نيم قرن، تعداد زيادي از شخصيت‌هاي علمي، ادبي و هنري کشور چون: ملک‌الشعرای بهار، کاظم عصار، علي‌اکبر دهخدا، بديع‌الزمان فروزانفر، علي‌نقي وزيري، جلال‌الدين همایی، سعيد نفيسي، محمود حسابي، ابراهيم پورداوود، غلامحسين صديقي، پرويز خانلري، محمد معين، محمدابراهيم باستاني پاريزي، علي‌محمد کاردان و… در اين مجموعة تاريخي به تحصيل و تدريس علم پرداخته‌اند. در سال 1313 خورشيدي قانون تأسيس دانشگاه تهران در مجلس شوراي ملي تصويب گرديد و از سال 1325 خورشيدي به بعد، برخي از دانشکده‌ها و مؤسسات به محل امروزي دانشگاه تهران منتقل شدند. از سال 1335 خورشيدي اين بناي عظيم به مؤسسة لغت‌نامة دهخدا، مؤسسة جغرافيا، مؤسسة زبان‌هاي خارجي و کلاس‌هاي عمومي دانشکدة ادبيات اختصاص يافت و در سال 1337 خورشيدي به همت دکتر غلامحسين صديقي به مؤسسة تحقيقات علوم اجتماعي و تعاون واگذار گرديد.

_MG_7670
بايد اذعان داشت که باغ نگارستان در معرض تخريب‌هاي بسياري قرار گرفته و بخش‌هاي بسياري از آن نابود شده است. در سال 1350 و 1365 خورشيدي طبق توافقات دانشگاه تهران و سازمان برنامه و بودجه، باغ نگارستان براي ايجاد پارکينگ و تعميرگاه به آن سازمان واگذار شد که موجب اعتراض تني چند از استادان دانشگاه تهران و فارغ‌التحصيلان اين دانشسرا از جمله آقايان دکتر محمود روح‌الاميني، دکتر غلامحسين صديقي، دکتر حسن حبيبي و… گشت که بدين ترتيب از تخريب باقيماندة اين اثر جلوگيري کردند.

IMG_6424_0
پس از انتقال دانشکدة علوم اجتماعي و تعاون دانشگاه تهران به محل امروزي خود و تخريب بخشي از باغ نگارستان توسط سازمان برنامه و بودجه، با تصويب راه‌اندازي موزۀ تاريخ علم دانشگاه تهران در محل باغ نگارستان، کار حراست، حفاظت، مرمت و بازسازي اين مجموعه تاريخي بيش از پيش مورد توجه مسئولان دانشگاه قرار گرفت و تاکنون بخش قابل توجهي از آن انجام يافته است. در آينده‌اي نزديک اين محل به عنوان موزة تاريخ و مفاخر دانشگاه تهران گشايش خواهد يافت.
باغ نگارستان با شمارة 2082 در زمرة آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

 _MG_7684

زمان بازدید: همه روزه از ساعت 9 الی 19 به جز روزهای دوشنبه و ایام سوگواری

بهای بلیت ورودی: 20000 ریال

بهای بلیت موزه و مجموعه ها: 20000 ریال

توجه: بلیت ورودی برای استادان، دانشجویان و کارکنان دانشگاه تهران در روزهای عادی هفته (به جز پنج شنبه، جمعه واعیاد) رایگان است.

نشانی باغ‌موزه نگارستان: میدان بهارستان – خیابان دانشسرا – خیابان شریعتمدار رفیع

تلفن:  33119586
33115466
33903949
33116693
فکس: 33901376
ایمیل:  [email protected]

 

تمامی حق و حقوق این وب سایت متعلق به آژانس هنری هنردستان می باشد.

or

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?