به مناسبت سالمرگ خالق دلهره در سینما
هیچکاک؛ استاد تعلیق‌های «سرگیجه»‌آور

هنردستان: امروز 10  اردیبهشت برابر با 29 آوریل 2016 سالروز درگذشت آلفرد جوزف هیچکاک کارگردان دلهره آورترین فیلم های سینمای جهان است. کسی که فیلم «سرگیجه» او در صدر نظرسنجی‌ «سایت ‌اندساوند» به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینما قرار گرفت.

      هنردستانکارگردان برتر دنیا که در ایران نیز طرفدار داشته و دارد و اشخاصی وی را استاد مطلق سینما می داند. به همین منظور به بررسی جایگاه این کارگردان سینما در جهان و ایران می پردازیم.

آلفرد جوزف هیچکاک متولد سیزدهم اوت 1899 کارگردانی بریتانیایی بود که فعالیت عمده‌ هنری اش را در ایالات متحده آمریکا انجام داد. هیچکاک که بیشتر در زمینه های معمایی و دلهره‌آور فیلم می ساخت، سال ۱۹۱۵ کارش را از یک استودیوی فیلمسازی در انگلستان، با سمت طراح تیتراژ فیلم شروع کرد. او که در آلمان تحت تاثیر سبک هیجان‌نمایی قرار گرفته بود، در بریتانیا کارگردانی را آغاز کرد و از سال ۱۹۳۹ در ایالات متحده آمریکا به فعالیت پرداخت. در کارنامه سینمایی ۵۳ ساله‌اش، ۶۴ فیلم صامت و ناطق را کارگردانی کرد. آلفرد در سال ۱۹۴۰ با فیلم «ربکا» وارد هالیوود شد و فعالیت خویش را با تولید کننده بزرگ هالیوود به نام دیوید سلزنیک شروع کرد و بعد از ساخت ۹ فیلم با وی، در فیلم «طناب» کارگردانی مستقل را در آمریکا اغاز کرد.

3_alfred_hickok_6yka

هیچکاک طی شش دهه در ساخت بیش از پنجاه فیلم شرکت داشت «از فیلم‌های صامت تا فیلم‌های تکنی‌کالر» و تا به امروز به عنوان یکی از سرشناس‌ترین و محبوب‌ترین کارگردانان فیلم‌های سینمایی شناخته می‌شود. از فیلم‌های معروف او می‌توان به «سرگیجه»، «پنجره عقبی»، «شمال از شمال غربی»، «روانی» و «پرندگان» اشاره کرد.

یکی از ویژگی‌های بارز فیلم‌های هیچکاک این است که خود او در همه فیلم هایش در یک صحنه، حتی بسیار کوتاه به عنوان بازیگر حضور دارد.

وي شهرت خود را به ‌واسطه‌ تبحر مثال‌زدني‌اش در به‌كارگيري عناصر دلهره، ترس و تعليق به‌دست آورد، چنان‌كه از او به‌عنوان «استاد تعليق» نام برده مي‌شود.

هیچکاک در تمام دوران حرفه‌ای‌اش در آمریکا سعی داشت تهیه کننده آثارش نیز باشد. اگرچه عمدتا در نگارش آثارش از فیلمنامه نویسان دیگر کمک می‌گرفت.

در کارنامه حرفه‌ای او 67 فیلم در مقام کارگردان (اولین فیلمش محصول 1922 به نام عدد 13 که اتفاقا ناتمام ماند و آخرین کار او توطئه خانوادگی محصول 1976 است)، 29 فیلم در مقام تهیه کننده، 22 فیلم در مقام سناریست و نویسنده و همچنین 33 فیلم در مقام بازیگر به ثبت رسیده که در جای خود یک رکورد به حساب می‌آید.

با این همه آلفرد هیچکاک علیرغم 5 بار نامزدی جایزه اسکار هرگز موفق به کسب این جایزه نشد، اگرچه در یک سال مانده به فوتش یک اسکار افتخاری دریافت کرد.

آلفرد هيچكاك» در سال 1980 از سوي ملكه اليزابت دوم به دريافت لقب «سر» نائل آمد؛ هرچند مرگ فرصت آن را به او نداد تا رسما آن را دريافت كند و چهارماه پس از اعلام آن، در روز 29 آوريل 1980 در سن 80 سالگي بر اثر نارسايي كليوي در لس‌آنجلس درگذشت.

در سال 2008، چهار فیلم «سرگیجه»، «پنجره عقبی»، «شمال از شمال غربی» و «ام را نشانه قتل بگیر» از سوی انجمن فیلم آمریكا در فهرست 10 اثر برتر سینمای جنایی جهان قرار گرفتند

با این حال یکی از صحنه های «سرگیجه» به بزرگترین خطای سینمایی جهان مشهور است، صحنه ای که مادلین وارد کلیسا شده و در را باز می گذارد، در صحنه بعد که اسکاتی می خواهد وارد ساختمان شود در بسته شده است. «سرگیجه» دادگاهی برای روح انسان ها است. دادگاهی متعالی که متهمین آن وجدان های ما انسانهاست.

آلفرد هیچکاک در ایران:

در ایران نیز این شخصیت سینمایی طرفداران خود را داشت اما بیشتر در ایران جامعه روشنفکری سینما شیفته تارکوفسکی بودند و در این میان شهید مرتضی آوینی با انتشار کتابی با عنوان «هیچکاک: همیشه استاد» وی را در برابر تقلیدات جامعه روشنفکری آن زمان از سینمای روشنفکری روسیه و اروپا قرار داد چرا که عقیده داشت سینما باید داستان داشته و مردمی باشد نه این که برای گروه خاص و در اقلیت فیلم ساخته شود.

IMAGE635350560292072181

مقاله شهید آوینی درباره هیچکاک، کامل‌ترین، صریح‌ترین نظرات آوینی درباره نقد و سینما است. شهید آوینی آلفرد هیچکاک را استاد مطلق سینما می‌دانست و معتقد بود که سینما با پیام، فلسفه و ادبیات، سینما نمی‌شود بلکه این صنعت یک مدیوم مستقل دارد که اساس آن سیر روحی و دلی است و نه عقلی، عقل بعد از دل می‌آید.

وی معتقد بود سینما، هنر فضا است به این معنا که وقتی هر رویداد به فضای سینما تبدیل می‌شود آن فضا و اتمسفر است که داستان در سینما را روایت می‌کند. در واقع هنر از پس سرگرمی می‌آید یعنی یک سینماگر اول سرگرم می‌کند و بعد هنرمند است. درست به همین دلیل است که مرتضی به درستی هیچکاک را استاد مسلم صنعت سینما می‌داند؛ چرا که هیچکاک معتقد است هنرمند برای بیان خودش باید هزینه سنگینی بدهد که آن هزینه همان سرگرمی است و هنر از پس سرگرمی می‌آید.

مارکسیست‌ها دشمن هیچکاک هستند، اما آوینی از هیچکاک به عنوان استاد مطلق یاد می‌کند. شهید مرتضی آوینی در آخرین مطالب سینمایی‌اش هیچکاک را استاد مطلق سینما اعلام می‌کند.

نگاه سید مرتضی آوینی به سینمای مطلوب  یعنی سینمایی که جذاب باشد ولی در دام ابتذال نیفتد و نیز ارادتش به هیچکاک را می توان از لیست فیلم های برگزیده اش در تاریخ سینما که در فصلنامه سوره شماره 4 درج گردید ، دریافت ، مجموعه فیلم هایی که اولا هر یک در مفهوم واقعی خود از بیان سینمایی بهره برده اند و ثانیا دارای هویت ملی سازندگانشان می باشند و ثالثا از جذابیت های لازم برخوردار بوده و مورد توجه تماشاگر عام و خاص واقع گردیده و به هیچ وجه در دام ابتذال تعریف شده نیافتاده اند.

در فیلم های برتر تاریخ سینما از نظر آوینی «سرگیجه»، «پنجره عقبی» و «مرد عوضی» حضور دارند و این نشان از توجه این منتقد و فیلمساز برجسته به سینمای هیچکاک است که در واقع به مدد بازی گیری از تصاویر و نه دیالوگ توانسته برترین کارگردان سینمای جهان شود.

آلفرد سینمای جهان و اروپا پس از گذشت سالها فیلم هایش رنگ و بوی تازه می گیرند گویی او آمده بود تا نامی از خود در هنر سینما به جا بگذارد. نامی که با «سرگیجه»، «روانی»، «پرندگان»، «پنجره عقبی» با وجود گذشت سالیان دراز هر روز تازه تر می شود به نحوی که سرگیجه او در زمان خود مورد توجه قرار نگرفته اما با گذشت زمان، توجه منتقدان به فیلم جذب شده و کشفیات جدیدی از فیلمسازی و اثر هیچکاک بروز پیدا می کند، همانگونه که در ایران آثار سید مرتضی هر روز تازه تر می شود. شاید هیچکاک آمده بود تا با «مرد عوضی» اش سید شهیدان اهل قلم را متقاعد کند که شیعه جماعت ارتباط بسیار زیادی می تواند با او برقرار کند و روشنفکری متفاوت را در سینمای ایران شکل دهد. نمی دانیم شاید این دو جای دیگری برای همه ما هنوز هم می سازند و قلم می زنند.

 

تمامی حق و حقوق این وب سایت متعلق به آژانس هنری هنردستان می باشد.

or

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?