تهرانگردی در ایام نوروز/18
موزه‌ای که با پانصدهزار تومان ساخته شد!

  • موزه پست و تلگراف

756067_473

موزه پست و مخابرات در بهمن ماه 1369 به نام موزه پست شروع به كار كرد. اين موزه در يكي از قديمي‌ترين و شكيل‌ترين عمارت‌هاي دولتي تأسيس شده كه از دو طبقه بنا متشكل از سالن‌ها و غرفه‌هاي متعدد تشكيل شده و مكاني مناسب جهت بازديد مشتاقان ديدار آثار تاريخي و كهن است‌.

در 20 اسفند ماه 1374، به استناد موافقت سازمان امور اداري و استخدامي كشور، موزه پست به موزه وزارت پست و تلگراف و تلفن و در 12 مرداد ماه 1378، به موزه پست و مخابرات تغيير نام داد.
اين بنا در 1307 ش‌، در زمان وزراي قديم پست‌، صوراسرافيل و نظام‌الدين حكمت‌، با صرف هزينه پانصد هزار تومان و با مساحت 15000 متر مربع در خيابان سپه (امام‌خميني‌) تأسيس گرديد. قسمتي از اين ساختمان (يك‌سوم‌) در كنار سردر باغ ملي‌، كه قبلاً اداره گمركات پست بوده‌، به موزه اختصاص داده شده است‌.
استفاده از ستون‌هاي سبك نو هخامنشي در ساختمان پست به قدري جالب و موفق بود كه در شكلي بارزتر و حجمي وسيع‌تر در عمارت نظميه يا كاخ شهرباني به كار گرفته شد.
شايان ذكر است كه كاروان‌سراهاي چهار ايواني با وجود رونق و رواج ساختشان در دوره اسلامي‌، ريشه در دوران قبل از اسلام دارند و قدمت بناهاي چهار ايواني به پيش از اسلام‌، به خصوص دوره ساسانيان‌، بر مي‌گردد و بسياري از كاخ‌ها به اين شكل ساخته شده‌اند.
بناي پست در منطقه‌اي فرهنگي تاريخي به نام ميدان مشق واقع شده كه اكثر ساختمان‌هاي آن از قاجاريه تا پهلوي اول زمان گذاري شده‌اند و به غير از بناي وزارت جنگ‌، مقابل سردر باغ ملي كه متعلق به دوره ناصري است‌، ساختمان‌هاي اين محوطه در زمان وزارت جنگ پهلوي اول بنا شده است‌.
در ساختمان موزه مانند سردر باغ ملي و ساير بناهاي ميدان مشق و هم عصر، از مصالح مشابهي استفاده شده است‌; از جمله از سنگ در پي (ستون و سرستون و كف و پله‌ها) و آجر در بيش‌تر نقاط بنا و بدنه و در و پنجره و سقف چوبي و بام شيرواني استفاده شده و در تركيب اين مصالح نهايت ظرافت و زيبايي مد نظر قرار گرفته است‌.
زير زمين موزه با دو متر بالاتر از سطح خيابان در حالت نيم سطح قرار گرفته است‌. بناي موزه سه در ورودي شمالي‌، جنوبي و غربي دارد كه در حال حاضر ورودي شمالي مسدود است‌. موزه با 43 متر عرض و 53 متر طول‌، و حدود 2279 متر مربع مساحت دارد.
كل بناي پست داراي يك محور مركزي است كه شرق و غرب بنا را قرينه ساخته است‌. اين محور در حال حاضر ورودي منطقه 11 پستي است‌، كه قسمت غربي آن (موزه پست و مخابرات‌) درست معادل شرق آن كه در حال بازسازي و احيا است‌، ساخته شده است‌. عمارت پست و گمرك تهران از پست ايالتي تهران (يال شرقي‌)، گمرك امانات پستي و دو قسمت ديگر تشكيل شده است كه در آينده نزديك به موزه فعلي اضافه و تبديل به يكي از بزرگ‌ترين موزه‌هاي ارتباطات (پست و مخابرات‌) در دنيا خواهد شد.
موزه پست و مخابرات از هشت غرفه تشكيل گرديده است كه در دو طبقه بنا قرار گرفته‌اند. طبقه اول شامل غرفه‌هاي تشريفات يا وزرا است كه شامل تصاويري از وزراي پست و تلگراف و تلفن‌، از اولين وزير تلگراف‌، علي قلي خان مخبرالدوله (1255 ش / 1293 ق‌) تا وزير وقت است‌. سالن تمبرهاي داخلي شامل 1100 سري تمبر از سه دوره قاجاريه‌، پهلوي و جمهوري اسلامي است و نيز دو ويترين مربوط به كليشه اديسون و كليشه تمبر احمدشاه و در انتهاي سالن‌، ماكت پستچي زمان قاجاريه و نمادي از كوچه پست قرار دارد. غرفه اشياي پستي شامل صندوق‌هاي پستي دوره پهلوي‌، انواع مهرهاي دستي‌، گرد، ساده‌، بيضي‌، مستطيل و غلتكي‌، نمونه‌هاي مهرهاي مصرفي دفاتر پست خارج از كشور، مهر روز جمهوري اسلامي‌، انواع حكم‌هاي دولتي‌، حكومتي‌، دستگاه‌هاي دستي و برقي قديمي ابطال تمبر، دستگاه‌هاي دستي و برقي قديمي نقش تمبر، دستگاه تايپ قديمي و ويترين هايي از قبيل ويترين سيم و سرب و انواع پلمپ شكن‌، وسايل و پاكت‌هاي پست مالي‌، قاب عكس‌هاي وسايل پستي دوره قاجاريه و تصاوير كاركنان پست دوره قاجار است‌.
غرفه راه ابريشم يا سالن مركزي شامل انواع وسايل ارتباطي قديمي و حمل محموله‌هاي پستي اعم از ارابه‌، ماشين سه چرخ و هواپيما، ويترين‌هاي وسايل و هدايايي از كشورها، دولت‌ها و اشخاص مختلف‌، چندين نمونه از مجسمه‌هاي پستچي‌هاي زمان قاجار، نقشه راه‌هاي مختلف پستي و ارتباطي‌، صندوق‌هاي پستي قديمي زمان قاجار و در راهروهاي طبقه اول‌، پانل‌هايي از عكس‌هاي كاركنان پست قديم و پستچي‌هاي زمان قديم و ويترين وسايل اهدايي از شخصيت‌هاي مختلف است‌. هم‌چنين‌، در طبقه اول قسمت‌هاي اداري‌، فروشگاه و كتاب خانه قرارداد و كتاب‌هايي راجع به تاريخچه پست و تلگراف و تلفن‌، تمبر و منابع قديمي درباره ارتباطات به زبان‌هاي فارسي‌، لاتين و فرانسوي كه دانشجويان و محققان در امور ارتباطات و معماري مي‌توانند از منابع بهره‌برداري كنند.
طبقه دوم متشكل از سالن تمبر بين الملل و شامل قطعه‌هايي از تمبرهاي منتشره توسط 130 كشور عضو اتحاديه جهاني پست و هم‌چنين ويترين‌هاي افقي شامل پاكت‌هاي مهر روز اهدايي شخصيت‌هاي مختلف‌، تمبر و پاكت‌هاي ارسالي از كشورهاي مختلف است‌.
غرفه اشياي پستي شامل انواع ترازوهاي قديمي پست‌، نمونه صندوق‌هاي پستي كشورهاي مختلف از جمله برزيل‌، مصر، كانادا، آلمان‌، مكزيك و سوئد است‌.
غرفه شماره يك مخابرات شامل انواع وسايل ارتباطي از مورس تا ماهواره زهره‌، تله تايپ‌، تلگراف‌، تلكس‌، فاكس و نمونه تيروسيم است‌.
در اين غرفه هم‌چنين ويترين افقي مربوط به نمونه دست‌خط حضرت امام (ره‌) در خصوص ثبت تلفن منزل ايشان به اداره تلفن شهرستان قم در 1341 مشاهده مي‌گردد.
غرفه شماره دوي مخابرات شامل انواع دستگاه‌هاي تلفن مغناطيسي صد شماره‌اي قديمي‌، ديواري‌، دستگاه‌هاي ارتباطي قديمي مثل دستگاه گيرنده و فرستنده و تلفن بي‌سيم‌، ميز سوئيچ برد، دستگاه اندازه‌گيري و آزمايش خطوط كارير و تلفن‌هاي مغناطيسي روميزي است‌.
در طبقه دوم نيز بخش‌هاي اداري‌، سالن اجتماعات با گنجايش 100 نفر جهت نمايش فيلم و CD و نيز برگزاري جلسات و همايش‌ها و سالن كنفرانس كه مربوط به جلسات اداري هيئت امناي موزه پست و مخابرات و جلسات داخلي است‌، و هم‌چنين بوفه جهت پذيرايي از بازديد كنندگان قرار دارد.
مهندس نيكلاي ماركوف‌، معمار ساختمان اداره پست تهران‌، اين سبك خاص معماري را در نهايت ظرافت هم در اين بنا و هم در ديگر بناها پياده كرده است‌. سبك وي در معماري هم مدرن‌، هم التقاطي و هم ايراني‌، هم غربي است‌. شايان ذكر است كه طراح و شروع كننده عمارت پست ماركوف و تمام كننده آن مهندس مظلوميان‌، از مهندسان شهرداري تهران‌، بوده است‌.
از ويژگي‌هاي سبك معماري رضاخاني (پهلوي اول‌) تركيب سبك‌هاي معماري دوران‌هاي مختلف تاريخي ايراني و غربي با هم و شكل‌گيري سبكي خاص با عملكرد امروز خود است كه در بناي پست‌، اين تركيب به صورت تزييني در ستون و سرستون‌هاي متصل به بدنه و طاق نماهاي آجري دور تا دور صحن مركزي در طبقه بالا مشهود است‌. سبك معماري و پلان ساختمان به گونه‌اي است كه يادآور كاروان سراهاي چهار ايواني است‌; به خصوص به خاطر وجود شاه‌نشين در بنا، كاروان‌سرا گونه ساخته شدن بنا تأييد مي‌شود. شاه‌نشين طبقه اول رو به روي طاق نمايي به عرض چهارونيم متر، كه اتاق روابط عمومي است‌، و ديگري رو به روي طاق نمايي با عرض پنج متر در طبقه دوم‌، كه اتاق كنفرانس است‌، قرار دارد. در هر دو مورد پنجره‌ها عريض‌تر از ساير اتاق‌ها و غرفه‌هاي موزه است‌.
در تركيب معماري بنا، هم سبك معماري دوره هخامنشيان قابل تشخيص است و هم سبك معماري دوره اسلامي‌. مورد اول در ستون نماهاي چهارگوش بيروني بنا در ضلع جنوبي ساختمان‌، كه به صورت خوابيده و چسبيده به پيكره بناست و پايه ستون و سرستون دو گاو پشت به هم‌، به صورتي نمادين يادآور ستون و سرستون‌هاي تخت جمشيد است و سبك دوران اسلامي در طاق نماهاي گنبدي شكل آجري دور تا دور حياط مركزي‌، در طبقه دوم قابل بررسي است و با سبك معماري صفويان هم خواني و قرابت دارد.

 

تمامی حق و حقوق این وب سایت متعلق به آژانس هنری هنردستان می باشد.

or

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?